विराटचोकः भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभागले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार घरजग्गा (रियल इस्टेट) बजार पछिल्लो समय क्रमिक रूपमा सुधारिँदै गएको छ । जेठले घरजग्गा कारोबारको परिमाण (भोल्युम) बढे पनि राजस्व भने घटेको छ ।
उच्च मूल्य भएका घरजग्गाको खरिदबिक्री कम हुँदा राजस्व सङ्कलन भने वैशाखको तुलनामा जेठ महिनामा केही गिरावट आएको छ । विभागको तथ्याङ्कअनुसार वैशाख महिनामा देशभरका मालपोत कार्यालयहरूबाट ६ अर्ब २६ करोड ३८ लाख २९ हजार ८७३ रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन भएको थियो । जेठ महिनामा करिब १६.२८ प्रतिशत अर्थात १ अर्ब १ करोड ९५ लाख रुपैयाँले घटेर ५ अर्ब २४ करोड ४२ लाख ५१ हजार १०१ रुपैयाँ मात्रै राजस्व सङ्कलन भएको छ । कुल राजस्व घटे पनि घरजग्गा कारोबारको मुख्य सूचक मानिने सेवा कर र रजिष्ट्रेशन दस्तुरमा भने जेठ महिनामा उत्साहजनक वृद्धि देखिएको छ ।
बैशाख महिनाको तुलनामा जेठ महिनामा यी दुवै सूचकहरूमा दोहोरो अङ्कको वृद्धि देखिएको छ । वैशाख महिनामा देशभरका मालपोत कार्यालयहरूले सेवा करबापत २८ करोड ६६ लाख ३२ हजार ५६० रुपैयाँ सङ्कलन गरेका थिए । जेठ महिनामा यो रकम २०.०३ प्रतिशतले वृद्धि भई ३४ करोड ४० लाख ६३ हजार ४०२ रुपैयाँ पुगेको छ ।
बैशाखमा रजिष्ट्रेशन दस्तुरबापत २ अर्ब ७८ करोड ५१ लाख १६ हजार २२६ रुपैयाँ सङ्कलन भएकोमा जेठ महिनामा १९.१८ प्रतिशतको वृद्धिसहित ३ अर्ब ३१ करोड ९५ लाख ५० हजार ११७ रुपैयाँ सङ्कलन भएको छ ।
बजारमा किनबेचको सङ्ख्या बढेर सेवा कर र रजिष्ट्रेशन दस्तुर बढे पनि कुल राजस्वमा गिरावट आउनुको मुख्य कारण पूँजीगत लाभ करमा आएको सङ्कुचन भएको बताइएको छ ।
बैशाख महिनामा सरकारले घरजग्गाको पूँजीगत लाभ करबापत २ अर्ब १२ करोड ३१ लाख ४२ हजार ६४४ रुपैयाँ उठाएको थियो । जेठ महिनामा सेवा कर र रजिष्ट्रेशन दस्तुर कटाई बाँकी रहेका विधाहरू (पूँजीगत लाभ कर र विलम्ब शुल्क) बाट १ अर्ब ५७ करोड १६ लाख रुपैयाँ मात्र राजस्व उठेको देखिन्छ ।
जेठ महिनामा मध्यम तथा न्यून मूल्य भएका जग्गाहरूको कित्ताकाट र किनबेच (विशेष गरी तराई र सहरोन्मुख क्षेत्रमा साना प्लटहरू) अत्यधिक मात्रामा भएको छ । जसले गर्दा रजिष्ट्रेशन शुल्क बढेको छ । ठूला व्यावसायिक कम्पनीहरू र व्यावसायिक घरानाहरू संलग्न हुने अर्बौँ मूल्यका ठूला प्लट तथा व्यावसायिक भवनहरूको किनबेच सुस्त हुँदा पूँजीगत लाभ कर अपेक्षित रूपमा सङ्कलन नहुँदा राजस्व घटेको देखिन्छ ।
विभागको कार्यालयगत तथ्याङ्कअनुसार काठमाडौँ उपत्यकाभित्रका मुख्य मालपोत कार्यालयहरूमा बैशाखको तुलनामा जेठ महिनामा राजस्व सङ्कलन र लिखत पारितको सङ्ख्यामा उल्लेख्य सुधार आएको छ ।
बैशाखको तुलनामा जेठ महिनामा नेपालको रियल इस्टेट बजार सङ्ख्यात्मक रूपमा बढी चलायमान बनेको छ ।
