विराटचोकः प्रतिनिधिसभा सदस्य चयनका लागि फागुन २१ गते भएको निर्वाचनबाट झण्डै दुई तिहाइ सिटसहित सत्तामा पुगेको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले फागुन १३ गते नयाँ सरकार गठन गरी शपथ ग्रहण भएको छ ।
२०६२\०६३ को जनआन्दोलनपछिको यो २० वर्षमा धेरै सरकार बने । सामान्यतः एउटा सरकार ५ वर्ष चल्नुपर्ने हो । तर बहुमतको सरकार बन्न नसक्दा र बन्दा पनि सत्ता सञ्चालन सजिलो गरी सञ्चालन गर्न नजान्दा बनेका सरकार ढल्ने गरेका छन् । हालको सरकार झण्डै दुई तिहाइ जनादेशसहितको भएकाले पूरा अवधि टिक्ने विश्वास गर्न सकिने ठाउँ छ ।
२० वर्षमा १८ सरकार
२०६३ बैशाखदेखि २०८२ चैतसम्मको २० वर्षको अवधिमा १८ ओटा सरकार बनेका छन् । २०६२–६३ को जनआन्दोलन सफल भएलगत्तै नेपाली कांग्रेसका तत्कालीन सभापति गिरिजाप्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्री बनेका थिए ।
तत्कालीन माओवादी शान्ति प्रक्रियामा आएपछि २०६३ चैतमा कोइरालाकै नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार गठन भएको थियो । यो जनआन्दोलनपछिको दोस्रो सरकार थियो ।
२०६४ चैत २८ गते भएको संविधानसभा निर्वाचनमा माओवादी सबैभन्दा ठूलो दल बनेपछि अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ प्रधानमन्त्री बनेर २०६५ भदौमा तेस्रो सरकार बनेको थियो ।
तत्कालीन प्रधान सेनापति रुकमाङ्गद कटुवाललाई जबरजस्ती हटाउन खोजेपछि प्रचण्ड प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिन बाध्य भएका थिए ।
सरकार गठनको ९ महिनामै प्रचण्डले २०६६ वैशाखमा राजीनामा दिएपछि तत्कालीन एमाले वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाल प्रधानमन्त्री बनेर चौथो सरकार बनेको थियो ।
नागरिक सर्वोच्चताको नारा दिएर नेपाल नेतृत्वको सरकारविरूद्ध माओवादीले सुरूदेखि नै आन्दोलन गरिरहेको थियो । जसका कारण १४ महिनापछि २०६७ असारमा नेपालले राजीनामा दिए । तर नयाँ सरकार भने माघमा मात्रै बन्यो ।
२०६७ माघमा तत्कालीन एमाले अध्यक्ष झलनाथ खनाल प्रधानमन्त्री बने । २०६३ पछिको पाँचाँै सरकार पनि लगभग ९ महिना मात्रै सञ्चालन भयो ।
छैटौँ सरकार प्रमुखको रूपमा २०६८ असोजमा तत्कालीन माओवादीका उपाध्यक्ष बाबुराम भट्टराई प्रधानमन्त्री बने । भट्टराईकै कार्यकालमा २०६९ जेठ १४ गते संविधानसभाको विघटन भयो ।
सातौँ सरकारको रुपमा २०६९ चैतमा तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश खिलराज रेग्मीको नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार गठन भएको थियो ।
रेग्मी सरकारको नेतृत्वमा २०७० मंसिरमा दोस्रो पटक संविधानसभाको निर्वाचन भएपछि तत्कालीन कांग्रेस सभापति सुशील कोइरालाको नेतृत्वमा आठौँ सरकार गठन भएको थियो ।
कोइरालाको नेतृत्वमा २०७२ असोज ३ गते संविधान जारी भएपछि असोज २५ गते एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वमा नवौँ सरकार गठन भएको थियो ।
२०७२ असोजमा प्रधानमन्त्री बनेका केपी शर्मा ओलीलाई विस्थापित गरेर २०७३ साउनमा प्रचण्ड दोस्रो पटक प्रधानमन्त्री बनेर दशौँ सरकार गठन भएको थियो ।
२०७२ असोज यता हालसम्म प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा पालैपालो एमालेका नेता केपी शर्मा ओली, कांग्रेस नेता शेरबहादुर देउवा र माओवादी नेता प्रचण्ड प्रधानमन्त्री बनेका थिए ।
२०७३ साउनमा कांग्रेस सहितका दलको समर्थनमा प्रचण्ड दोस्रो पटक प्रधामन्त्री बन्दै गर्दा ९ महिनापछि देउवालाई सत्ता बुझाउने सहमति भएको थियो ।
प्रचण्ड र देउवाले आलोपालो गरेका कारण २०७४ जेठमा देउवाले सरकारको नेतृत्व एघारौँ सरकार बनेको थियो । २०६२–६३ अघि नै ३ पटक प्रधानमन्त्री बनेका देउवाको लागि यो चौथो अवसर थियो ।
२०७४ मंसीरमा भएको संसदीय निर्वाचनमा एमाले र माओवादी गठबन्धन गरेर आफ्नो पक्षमा नतिजा ल्याएपछि फागुनमा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली दोस्रो पटक प्रधानमन्त्री हुँदै बारौँ सरकार बनेको थियो ।
एमाले र माओवादी एकता भएर नेकपा गठन अनि यसको विघटन, संसद विघटन अनि पुनस्र्थापना लगायतका घटनाक्रमले गर्दा २०७८ वैशाख ३० गते ओली सरकार ढल्यो ।
सोही दिन ओली अल्पमतको सरकारको प्रधानमन्त्री बनेका थिए । यो उनको तेस्रो कार्यकाल थियो । र तेह्रौँ सरकार गठन भएको थियो ।
ओली नेतृत्वको सरकारलाई सर्वोच्च अदालतले असंवैधानिक भनेपछि २०७८ असार २९ गते शेरबहादुर देउवा पाँचौं पटक प्रधानमन्त्री बन्दा चौधौँ सरकार गठन भएको थियो ।
देउवाकै नेतृत्वमा २०७९ मंसिरमा निर्वाचन भयो । २०७९ पुसमा एमालेको समर्थनमा प्रचण्ड तेस्रो पटक प्रधानमन्त्री बन्दा पन्ध्रौँ सरकार गठन भएको थियो ।
कांग्रेसको समर्थनमा २०८० साउनमा ओलीले चौथो पटक प्रधानमन्त्री बन्ने अवसर पाउँदा सोह्रौँ सरकार गठन भएको थियो । ओलीले १० वर्षमा चार पटक प्रधानमन्त्रीको शपथ लिएका थिए ।
२०८२ भदौ २३ र २४ को जेनजी विद्रोहपछि ओली सरकारको बहिर्गमनसँगै सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार बन्दा सत्राँै सरकार गठन भयो ।
२०८२ चैत १३ गते रास्वपा नेता बालेन्द्र शाहको नेतृत्वमा अठारौँ सरकार बनेको छ ।
